Šibenik — grad Krešimira IV, katedrale od kamena bez maltera i prvih ulica osvetljenih naizmeničnom strujom

Gde je Šibenik

Šibenik leži amfiteatralno oko Šibenskog zaliva, prirodne luke, na brdima Trtar (496 m), nedaleko od ušća Krke u more. Najveći je grad Šibensko-kninske županije i njeno sedište. Prema popisu iz 2021. godine ima 42.599 stanovnika, od čega 31.115 u urbanom naselju. Sa ostrvima Prvić, Zlarin, Žirje, Kaprije i Obonjan povezan je trajektima. U županiji se nalaze dva nacionalna parka, Krka i Kornati, kao i manji deo parka prirode Vransko jezero.

Istorija

Za razliku od drugih jadranskih gradova koje su osnovali Grci ili Rimljani, Šibenik su osnovali Sloveni. Pretpostavlja se da je nastao u 9. veku, za vreme kneza Domagoja, kao utvrda na brdu 70 metara iznad mora, na mestu današnje tvrđave Svetog Mihovila. Prvi put se pominje na Božić 1066. u povelji kralja Petra Krešimira IV, hrvatskog vladara, zbog čega ga zovu i „Krešimirov grad”.

Između 11. i 12. veka Šibenik je prelazio između Venecije, Vizantije i Ugarske. Eparhija je osnovana 1298. bulom pape Bonifacija VIII. Posle trogodišnjeg rata grad je 1412. pao pod mletačku vlast i postao sedište glavne carinarnice i kancelarije za so. Osmansko carstvo ga je ugrožavalo od kraja 15. veka, ali ga nikada nije osvojilo. Posle pada Venecije 1797. došao je pod Habzburšku monarhiju.

Katedrala Svetog Jakova

Katedrala je osnovana 9. aprila 1431. i dovršena 1536. godine. U celosti je izgrađena od kamena, bez upotrebe maltera ili drveta. Arhitekta Juraj Dalmatinac postavljen je za protomajstora 1441. i vodio je gradnju do smrti, spajajući gotičke i ranorenesansne elemente. Njegov naslednik Nikola Firentinac nastavio je gradnju od 1475. do 1505. Katedrala je 2000. godine upisana na UNESKO-vu listu svetske baštine, a spoljnu apsidu krasi friz sa isklesanim ljudskim glavama.

Tvrđave

Šibenik je između 11. i 17. veka razvio opsežan sistem utvrđenja, zbog strateškog položaja i pretnje osmanskog širenja. Danas ima četiri tvrđave.

• Najstarija gradska tvrđava, ujedno kolevka grada, jeste tvrđava Svetog Mihovila; danas ima letnju pozornicu sa 1.077 sedišta.
• Tvrđava Svetog Nikole leži na ostrvu Ljuljevac, na ulazu u kanal Svetog Antuna, a deo je UNESKO-ove baštine kao jedno od mletačkih odbrambenih dela.
• Tvrđava Svetog Ivana, na 115 metara nadmorske visine, podignuta je u avgustu i septembru 1646. za 58 dana, prema planovima đenovskog inženjera Fra Antonija Lenija. Služila je i kao lokacija za snimanje serije „Igra prestola”.
• Tvrđava Baron, na 90 metara nadmorske visine, takođe je podignuta za 58 dana, a nedugo zatim građani su se odbranili od vojske bosanskog paše Tekijelija, od 25.000 do 30.000 vojnika.

Prvi grad sa naizmeničnom strujom

Ante Šupuk postao je 1872. prvi hrvatski gradonačelnik izabran opštim pravom glasa. Zaslužan je za modernizaciju grada, a poznat je po projektu iz 1895. kojim su ulice osvetljene strujom iz hidroelektrane Jaruga. Šibenik je 28. avgusta 1895. postao prvi grad na svetu sa ulicama osvetljenim naizmeničnom strujom.

Luka

U vreme Austrougarske šibenička luka bila je treća po važnosti, odmah posle Trsta i Rijeke. Jedna je od najzaštićenijih luka na hrvatskom Jadranu, na ušću Krke. Prilazni kanal plovan je za brodove do 50.000 tona nosivosti, a dubina luke dostiže 40 metara.

Priroda u blizini

Nacionalni park Krka nalazi se oko 18 km severno od grada. Arhipelag Kornati, zapadno od Šibenika, čini 150 ostrva na oko 320 km² mora. Vransko jezero najveće je prirodno jezero u Hrvatskoj.

Ljudi i kultura

Iz Šibenika potiču Faust Vrančić, izumitelj jednog od prvih padobrana, i košarkaš Dražen Petrović. Svakog leta održava se Međunarodni dečji festival, a u drugoj polovini avgusta Večeri dalmatinske šansone. Grad ima 24 crkve, 6 manastira, 4 tvrđave i 2.851 gradsko stepenište.

Klima

Šibenik ima mediteransku klimu, sa blagim, vlažnim zimama i vrelim, suvim letima. Državni hidrometeorološki zavod meri u Šibeniku godišnje 805 mm padavina, a najhladniji mesec je januar, 7,0 °C. Mesečne vrednosti stanice nalaze se u vodiču Severna Dalmacija — vreme po mesecima, sezona gužve i dužina puta do Zadra, Šibenika i Vodica.

Saobraćaj

Šibenik nema aerodrom. Vazdušni saobraćaj odvija se preko aerodroma Split, udaljenog oko 50 km, ili Zadar, udaljenog oko 70 km. Stanica Šibenik je krajnja tačka pruge Perković–Šibenik, ogranka pruge Zagreb–Split preko Knina. Autobuska stanica povezuje grad sa okolnim mestima, među njima Vodicama, Pirovcem i Biogradom na Moru, kao i sa velikim gradovima u Hrvatskoj.

Parking u Šibeniku

Prema obaveštenju Grada Šibenika od 31. januara 2024, koje nismo uspeli da uporedimo sa novijim cenovnikom, preduzeće Gradski parking naplaćuje u zoni 0 (Obala, Dolac) 1 evro po satu zimi (od 1. oktobra do 31. maja) i 2,50 evra leti (od 1. juna do 30. septembra). Zone 1 i 1+ koštaju 1 evro, a zona 2 0,40 evra po satu. Parkirališta kod železničke stanice, Izgradnje i Drage koštaju zimi 1 evro, a leti 2 evra, a gat Krka zimi 1 evro i leti 2,50 evra. Garaža na Poljani košta zimi 0,66 evra, a leti 1,33 evra.

Korisnici povlašćenih karata iz starog jezgra mogu da parkiraju bez naplate u garaži na Poljani od 21:00 do 9:00. Cene su iz 2024. godine i mogu se razlikovati, pa aktuelni cenovnik proverite na stranici preduzeća Gradski parking.

Put iz Srbije

Prema našim izmerenim rutama, od Beograda do Šibenika je 732 km, oko 8 sati vožnje, a iz Novog Sada 714 km, oko 8 sati. Po zvaničnoj statistici, mesec sa najviše noćenja u Šibensko-kninskoj županiji bio je avgust, 1,7 miliona noćenja, a sa najmanje januar, 16 hiljada noćenja. Šire o sezoni čitajte u vodiču Kada je gužva u Hrvatskoj — noćenja turista po mesecima u 2025. godini.

Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00. Cenu prevoza iz Beograda do Šibenika potvrđujemo pri rezervaciji. Cenu prevoza iz Novog Sada do Šibenika potvrđujemo pri rezervaciji.

Šta još obići u blizini

Putovanje se lako povezuje sa susednim mestima: iz istih polazišta vozimo i do Kombi prevoz Beograd → Vodice, Kombi prevoz putnika Novi Sad → Zadar i Minibus prevoz Beograd – Trogir. Vodiči o tim mestima su Vodice — letovalište severno od Šibenika, nekada poznato po izvozu pitke vode, Zadar — jedan od najstarijih neprekidno naseljenih gradova u Hrvatskoj, sa Rimskim forumom, crkvom Svetog Donata i Morskim orguljama i Trogir — ostrvski grad sa 2.300 godina urbane tradicije, Radovanovim portalom i tvrđavom Kamerlengo.

Sva odredišta u okolini Šibenika navedena su na stranici Kombi prevoz putnika Beograd → Severna Dalmacija, a za polazak iz Novog Sada pogledajte Prevoz putnika Novi Sad – Severna Dalmacija. Pregled svih hrvatskih odredišta nalazi se na stranici Kombi prevoz za Hrvatsku, a opšte informacije za celu zemlju u vodiču Putovanje u Hrvatsku iz Srbije — dokumenta, granica i šta sme da se prenese.

Kombi od vrata do vrata do Šibenika

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Ponudu za ovaj grad nalazite na stranama Kombi prevoz Beograd → Šibenik i Kombi prevoz Novi Sad → Šibenik.