Štajerska — pet mesta, klima Maribora, Pohorje i dužina puta iz Srbije

Šta je Štajerska

U našoj ponudi Štajerska ima 5 mesta: Maribor, Ptuj, Celje, Slovenske Konjice i Slovensku Bistricu. Prema Vikipediji, Štajerska je, zvana i Slovenačka ili Donja Štajerska, tradicionalni region na severoistoku Slovenije. Obuhvata južnu trećinu nekadašnjeg Vojvodstva Štajerske i razlikuje se od austrijske Štajerske.

U istorijskim granicama ima oko 705.000 stanovnika, to jest 34,5 odsto stanovništva Slovenije. Najveći grad i urbani centar je Maribor, a drugi su Celje, Velenje, Ptuj i Trbovlje. Ime Štajerska preuzeto je iz nemačkog Steiermark.

Vojvodstvo Štajerska postojalo je od 1056. do 1918. U srednjem veku velikim posedima u Donjoj Štajerskoj vladali su grofovi Celjski, koje su Habzburzi pripojili tek u 15. veku.

Granica sa Austrijom

Posle raspada Austrougarske 1918. vojvodstvo je podeljeno između novih država. Početkom novembra 1918. major Rudolf Majster sa oko 4.000 dobrovoljaca zauzeo je Donju Štajersku i Maribor za novu jugoslovensku državu. Sadašnja granica potvrđena je Sen Žermenskim ugovorom 1919. Većim delom ona prati etničko-jezičku liniju između Slovenaca i Nemaca.

Prema austrijskom popisu iz 1910, Donja Štajerska imala je oko 498.000 stanovnika, od kojih je oko 82 odsto govorilo slovenački, a oko 18 odsto nemački. Maribor je tada imao 80 odsto govornika nemačkog, Ptuj 86, a Celje 67 odsto.

Klima: Maribor i Celje

Prema Vikipediji, Maribor ima humidnu kontinentalnu klimu (Dfb), na granici okeanske (Cfb). Zimi su prosečne temperature oko nule, a leto je toplo. U julu, najtoplijem mesecu, prosek prelazi 20 °C, što se navodi kao jedan od razloga mariborske vinske tradicije.

Grad godišnje dobije oko 900 milimetara padavina. Rekord toplotnog talasa za avgust je 40,6 °C, izmeren 8. avgusta 2013. na stanici Maribor–Tabor slovenačke službe za životnu sredinu ARSO. Celje, prema Vikipediji, ima okeansku klimu (Cfb).

Klimatski tip Maribora razlikuje se, dakle, od onog na obali, gde je u Kopru vlažna suptropska klima (Cfa). Opšti podaci o klimi cele zemlje navedeni su u vodiču za celu Sloveniju.

Drava i Pohorje

Drava je reka duga 710 kilometara, peta ili šesta po dužini pritoka Dunava. Izvire kod Innichena u Južnom Tirolu, teče kroz Istočni Tirol i Korušku u Austriji, a zatim kroz Štajersku u Sloveniji. Dalje prolazi kroz severnu Hrvatsku i uliva se u Dunav kod Osijeka. U Sloveniji su joj pritoke Meža i Dravinja.

Pohorje je pretežno šumovit planinski masiv južno od Drave. Pruža se u trouglu koji čine Maribor na istoku, Dravograd na zapadu i Slovenske Konjice na jugu. Dugačko je oko 50 kilometara, široko oko 30 i pokriva oko 840 kvadratnih kilometara. Najviši vrhovi su Črni vrh (1.543 metra), nešto niža Velika Kopa i Jezerski vrh (1.537), a šume pokrivaju preko 70 odsto površine.

Pohorje je jedini planinski lanac u Sloveniji od silikatnih stena. Skijališta su Rogla, Kope–Ribnica na Pohorju, Maribor Pohorje i Trije Kralji. Skijalište Maribor Pohorje bilo je od 1964. do 2019. domaćin ženskog slaloma i veleslaloma Svetskog kupa, poznatog kao Zlatna lisica. Zbog nedostatka snega takmičenje je potom prebačeno u Kranjsku Goru, a ukinuto je 2024.

Maribor

Maribor je drugi grad Slovenije po veličini, sa 97.522 stanovnika u gradu prema podacima za 2025. Zamak se prvi put pominje 1164, a status grada Maribor je dobio 1254. Zajedno sa portugalskim Gimarešom bio je Evropska prestonica kulture 2012.

Svakog juna održava se dvonedeljni festival Lent. Vinagov vinski podrum površine 20.000 kvadratnih metara i dužine dva kilometra ima kapacitet od 5,5 miliona litara vina. Na Lentu raste loza žametovka stara preko 400 godina, koju je Ginisova knjiga rekorda 2004. upisala kao najstariju na svetu. Uz slovenačku i međunarodnu kuhinju, u gradu, kako Vikipedija navodi, ima i mnogo restorana srpske kuhinje.

Prema istom izvoru, u Mariboru su Univerzitet, osnovan 1975, aerodrom Edvard Rusjan i železnička stanica na Tauernskoj pruzi. Na Dravi je Mariborsko ostrvo, na kome je najstarije javno kupatilo u gradu. Sportski parkovi grada uključuju Pohorje Adrenaline Park, Pohorje Bike Park i avanturistički park Betnava.

Ptuj

Ptuj je prema Vikipediji najstariji zabeleženi grad u Sloveniji. Razvio se iz rimskog vojnog utvrđenja na strateškom prelazu preko Drave, na praistorijskom trgovačkom putu između Baltika i Jadrana. Bio je baza XIII legije Gemine, a 69. godine ovde su podunavske legije Vespazijana proglasile za cara, iste godine kad se grad prvi put pominje u pisanim izvorima.

Car Trajan dao mu je 103. status kolonije, pod imenom Colonia Ulpia Traiana Poetovio. Imao je 40.000 stanovnika do 450, kad su ga opljačkali Huni.

U proleće se održava desetodnevni karneval Kurentovanje, drevni slovenski običaj. Kurent je lik obučen u ovčiju kožu, sa maskom, dugim crvenim jezikom i zvoncima, koji obilazi grad da simbolično otera zle duhove i zimu.

Maribor kroz istoriju

Zamak Castrum Marchburch, podignut na Piramidalnom brdu radi zaštite od mađarskih upada, prvi put se pominje 20. oktobra 1164. Trg ispod zamka pominje se 1204. Grad je počeo brzo da raste posle pobede Rudolfa I Habzburškog nad češkim kraljem Otokarom II 1278, kad su se razvili trgovina, vinogradarstvo i zanati.

Drugi zamak, današnji Mariborski zamak, podignut je 1478, a Gradska većnica 1515. Godine 1532. grad je odoleo opsadi osmanske vojske pod Sulejmanom Veličanstvenim. U 17. veku grad su više puta uništavali požari, a kuga je 1646, 1664. i 1680. odnela 35 odsto stanovništva.

Južna železnica prošla je kroz grad 1846, što je donelo veliki privredni rast. Prvo električno osvetljenje na slovenačkoj etničkoj teritoriji postavljeno je 4. aprila 1883. na Grajskom trgu. Nikola Tesla živeo je u Mariboru od 1878. do 1879. i tu dobio prvi posao.

Mariborska stolnica sagrađena je u gotičkom stilu u 13. veku, a Mariborska sinagoga u 14. veku i, prema Vikipediji, druga je najstarija sinagoga u Evropi.

Ptuj kroz vekove

Od 874. do 890. Ptuj je postepeno došao pod uticaj salcburške nadbiskupije, a gradska prava iz 1376. pokrenula su privredni uspon. Vojvodstvu Štajerskoj zvanično je pripojen 1555. Požari su ga pogađali 1684, 1705, 1710. i 1744.

U 19. veku stanovništvo i značaj grada opadaju, jer je Južna železnica Beč–Trst prošla kroz Maribor, a ne kroz Ptuj. Slično se dogodilo i Vrhniki u Centralnoj Sloveniji, koju je Južna železnica zaobišla u 1840-im.

Celje

Celje leži na ušću reka Savinje, Hudinje, Ložnice i Voglajne, na raskrsnici puteva koji povezuju Ljubljanu, Maribor, Velenje i Centralnu Savsku dolinu. Prema Vikipediji, treći je grad Slovenije po veličini, sa 38.059 stanovnika u gradu prema podacima za 2025.

Grofovi Celjski vladali su gradom od 1341. do 1456, a kneževski status imali su od 1436. Varoške privilegije grad je dobio 11. aprila 1451, a zidine i rov podignuti su 1473. U srednjem veku pominje se kao Cylie, u hronici nastaloj između 1122. i 1137.

Celjski grad stoji na tri brda jugoistočno od grada. Najranije pominjanje potiče iz 1322. Prvu utvrđenu građevinu, romaničku palatu, podigli su u prvoj polovini 13. veka grofovi Hojnburški iz Koruške. Tvrđava je 1333. prešla u posed gospode Saneških, koji su od 1341. postali grofovi Celjski.

Bila je najveća tvrđava na slovenačkoj teritoriji, površine skoro 5.500 kvadratnih metara. Oko 1400. dograđena je četvorospratna kula, kasnije nazvana Fridrihov toranj. Poslednji stanovnici napustili su je 1795, a napori za obnovu traju od 1882. Grad se u 16. veku branio od Turaka, a 1515. od seljaka koji su u seljačkoj buni zauzeli Stari grad.

Slovenske Konjice i Žiče

Slovenske Konjice leže ispod severnih padina planine Konjiška gora, blizu vinorodnih brežuljaka Škalce. Zamak se prvi put pominje 1148, a trg je status dobio 1236. Ruševine zamka iz 12. veka nalaze se na brdu iznad grada. Konjice su dobile zlatnu medalju takmičenja Entente Florale 1998. i 2014, a festival Jurjevanje ubraja ih među evropske karnevalske gradove.

Župna crkva Svetog Jurja potiče iz kasnog 13. veka, sa baroknim dodacima iz 18. veka, a u vreme osmanskih upada služila je, zajedno sa župnim dvorom, kao utvrđeno utočište. Crkva Svete Ane potiče iz sredine 16. veka.

U blizini je kartuzija Žiče, osnovana između 1155. i 1165. Bila je prvi kartuzijanski manastir u nemačkoj sferi uticaja i prvi van Francuske i Italije. Povelja o osnivanju iz 1165. čuva se u Štajerskom pokrajinskom arhivu u Gracu.

Slovenska Bistrica

Slovenska Bistrica leži južno od Maribora, na trgovačkom putu između Maribora i Celja, a tržišna prava dobila je 1313. Današnje ime prvi put se javlja u izvorima 1565. Prema Vikipediji, zajedno sa Slovenskim Konjicama čini regionalni centar gornje doline Dravinje i južnog Pohorja.

Mnogi stanovnici putuju na posao u Maribor, manje od sat vremena vožnje. Među znamenitostima su zamak Bistrica, rimski put i rimsko utvrđenje Ančnik, a mesto je polazna tačka za izlete na planinu Boč. Zamak se prvi put pominje 1313. pod imenom Burk Fajstric. U 14. veku bio je u posedu Habzburga, od 1368. grofova Celjskih, a posle izumiranja te loze 1456. vratio se Habzburzima. Današnji izgled, sa trapezoidnim dvorištem i uglovnim kulama, dobio je temeljnom obnovom između 1623. i 1651. Danas je kulturni centar sa muzejskom zbirkom osnovanom 1985.

Vino i hrana

Štajerska je prema Vikipediji poznata po belim vinima, među njima ljutomerskom rizlingu, po skijalištu Pohorje, letnjim kulturnim festivalima u Mariboru i bundevinom ulju. Poznata je i kao područje uzgoja hmelja, a sorta Styrian Goldings potiče od engleske sorte Fuggles. Mariborska brda oko grada, prema Vikipediji, poznata su po vinarstvu.

Dužina puta od Beograda i Novog Sada

Svaka dužina je izmerena posebno za tu rutu, a vremena vožnje su okvirna i bez zadržavanja na granici.

Za pojedinačna odredišta pogledajte stranice ruta, na primer Kombi prevoz Beograd → Maribor, Kombi prevoz Beograd → Ptuj ili Kombi prevoz putnika Novi Sad → Celje, a za ceo region Minibus prevoz Beograd – Štajerska.

Pre polaska

Pravila za prelazak granice i boravak, od prijave boravka do gotovine, hrane, lekova i ljubimaca, ista su u celoj zemlji i opisana su u vodiču Putovanje u Sloveniju iz Srbije — put kroz Hrvatsku, granica, zdravstveni obrazac i klima. Ovde ostaje samo ono što je specifično za Štajersku: klima, Pohorje i dužina puta. Ruta ka Štajerskoj ide kroz Hrvatsku, a u Sloveniju se ulazi preko prelaza Obrežje.

Vodiči o pojedinačnim mestima

Svako mesto Štajerske ima zaseban vodič: Maribor — grad koji je 1532. odbio Sulejmana, kuća najstarije loze i stari gradski zidovi, Ptuj — Petovion, Kurentovanje, Ptujski grad iz 12. veka i pobratimljen sa Aranđelovcem, Celje — rimska Celeja, sedište celjskih grofova i najveća tvrđava na slovenačkom tlu, Slovenske Konjice — kartuzija Žiče koja je bila sedište reda, ruševine zamka i pruga Konjičanka i Slovenska Bistrica — renesansni zamak, iluzionističke freske iz 1721. i polazište za planinu Boč.

Putovanje kombijem od vrata do vrata

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Svako sedište u kombiju ima klimu, tako da je vožnja prijatna bez obzira na doba godine. Wi-Fi je dostupan u svakom vozilu. Svako sedište u kombiju ima sigurnosni pojas. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00.