Kranj — grad na ušću Save i Kokre, od rimskog Karnijuma do tekstila i gume

Praistorija i Karnijum

Arheološki nalazi pokazuju da je Kranj naseljen još u praistoriji. Među nalazima su bronzana sekira iz Drulovke i halštatski grobovi iznad obale Kokre, koji svedoče o ilirskom naselju, kao i grobno mesto iznad leve obale Save, koje ukazuje na keltsko naselje.

Rimljani su na ušću Save i Kokre osnovali naselje Karnijum. U 6. veku na istom mestu stajalo je veliko germansko naselje, a u blizini je otkriveno ostrogotsko groblje. Gotsko naselje nastavili su Langobardi, a postojalo je do oko 580, kad su ga uništili Sloveni.

Srednji vek

Prema Vikipediji, smatra se da se grad razvio početkom 13. veka. Građani Kranja pominju se u dokumentu iz 1221, a zvanično se naziva gradom 1256. Bio je sedište suda čija se nadležnost prostirala između Radovljice i Kamnika. Godine 1414. građani su oslobođeni plaćanja putarina, a 1422. propis je zahtevao da se kuće grade od kamena radi zaštite od požara.

Župna škola osnovana je 1423, a iste godine grad je dobio pravo da bira sopstvenog sudiju. Turci su Kranj opustošili 1471. Dokument iz 1493. dao je gradu pravo da dvaput godišnje održava sajmove.

Zanati su se razvijali: najpre mlinovi na Savi i Kokri, zatim mesari, trgovci krznom, prerađivači kože i drveta i tkači platna i vune. Pokušaji Habzburga da sačuvaju bečki monopol u trgovini sa Italijom doveli su do toga da su trgovački putevi zaobilazili Kranj.

Vekovi nesreća i reformacija

U 16. veku Kranj je pogađala seljačka buna. Vođe bune iz 1515. pogubljene su u Kranju, a 1525. husari pod komandom Johana Kacijanera zauzeli su grad i naneli mu više štete nego Turci pola veka ranije. Godine 1668. uništena je polovina kuća, a 1749. izgoreo je ceo grad. Kuga je pogađala grad 1552, 1557, 1625, 1627. i 1657.

Sredinom 16. veka većina građana prešla je na protestantizam. Trgovci su otvorili protestantsku školu i uvozili slovenačke knjige protestantskih autora iz Nemačke. Reformaciju je vodio Gašpar Rokavec, a posle njegove smrti Jernej Knafel, koji se za vreme kontrareformacije povukao u dvorac Brdo.

Industrijski grad

Do kraja 19. veka industrije je bilo malo. Majdičev mlin radio je od 1874. do Drugog svetskog rata, a kožara je osnovana 1875. Vodovod je 1901. napajan izvorom Čemšenik na Kokri.

Velika industrijalizacija počela je posle Prvog svetskog rata, osnivanjem fabrike gume 1921. Tekstilna fabrika Jugo-Češka osnovana je 1923, a zatim su nastale i druge, pa je Kranj postao jedan od najvažnijih tekstilnih centara predratne Jugoslavije. Veliki štrajk tekstilnih radnika bio je 1936, kad su zauzeli fabrike.

Danas je Kranj, prema Vikipediji, pretežno industrijski grad sa značajnom elektronskom i gumarskom industrijom. Posle 1991. mnoge fabrike su propale, a danas se proizvodnja oslanja na izvozne grane. Među velikim kompanijama su Goodyear Dunlop Sava, Iskratel i Hidria.

Znamenitosti, sport i kultura

Župna crkva Svetih Kancijana i drugova najveća je crkva u gradu, a podignuta je u 14. veku po nalogu grofova od Kranja. Dvorac Kieselstein sagradio je sredinom 16. veka baron Johan Jakob Khisl. Kasniji vlasnici bile su porodice Moscon, Ravbar, Apfaltrer, Auersperg i Pagliaruzzi. Plečnik ga je 1952. obnovio, a vrt se koristi za koncerte.

Grad je poznat po sportskim objektima, a ima i najveći bazenski kompleks u zemlji, koji je 2003. bio domaćin Evropskog prvenstva u vaterpolu za muškarce. Popularni su festivali Teden mladih i Carniola Festival.

Parking u Kranju

Parkirališta u vlasništvu opštine Kranj vodi javno preduzeće Komunala Kranj. Prema zvaničnoj stranici opštine, parkiranje se može platiti gotovinom ili preko telefona, SMS porukom ili aplikacijom EasyPark. Zona 1 košta 1,20 evra po satu radnim danima od 7:00 do 19:00 i subotom od 7:00 do 13:00, a u njoj je zabranjeno parkiranje kamp-vozila. Zona 2 košta 0,80 evra po satu, a zona 3 0,50 evra, radnim danima od 7:00 do 19:00. Nedeljom i praznicima parkiranje se ne naplaćuje.

Staro gradsko jezgro je pešačka zona sa sistemom ulaza i izlaza. Jednokratna dozvola za ulaz košta 5 evra i omogućava parkiranje na mestima u jezgru do dva sata od ulaska. Dnevna dozvola košta 10 evra i omogućava više ulazaka u 24 sata, ali pojedinačni boravak ne sme biti duži od dva sata. Plaća se unapred na blagajni, pre ulaska u pešačku zonu. Cene smo pročitali 5. oktobra 2026, a one se menjaju.

Put iz Srbije

Prema našim izmerenim rutama, od Beograda do Kranja je 558 km, oko 6 sati vožnje, a iz Novog Sada 546 km, oko 6 sati. Pravila za prelazak granice i boravak, od prijave boravka do gotovine, hrane, lekova i ljubimaca, ista su u celoj zemlji i opisana su u vodiču Putovanje u Sloveniju iz Srbije — put kroz Hrvatsku, granica, zdravstveni obrazac i klima.

Polazak iz Beograda je u 23:00, a iz Novog Sada u 22:00. Prevoz iz Beograda do Kranja košta 70 € u jednom smeru i 130 € povratno. Cenu prevoza iz Novog Sada do Kranja potvrđujemo pri rezervaciji.

Šta još obići u blizini

Putovanje se lako povezuje sa susednim mestima: iz istih polazišta vozimo i do Minibus prevoz Beograd – Ljubljana, Prevoz putnika Novi Sad – Bled i Kombi prevoz putnika Beograd → Vrhnika. Pregled ostalih mesta u regionu nalazi se u vodiču Centralna Slovenija — šest mesta, klima Ljubljane i dužina puta iz Srbije.

Sva odredišta u okolini Kranja navedena su na stranici Prevoz putnika Beograd – Centralna Slovenija, a za polazak iz Novog Sada pogledajte Kombi prevoz Novi Sad → Centralna Slovenija. Pregled svih slovenačkih odredišta nalazi se na stranici Kombi prevoz za Sloveniju, a opšte informacije za celu zemlju u vodiču Putovanje u Sloveniju iz Srbije — put kroz Hrvatsku, granica, zdravstveni obrazac i klima.

Kombi od vrata do vrata do Kranja

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. Prevoz se plaća direktno vozaču — nije potrebna akontacija niti plaćanje unapred. Ponudu za ovaj grad nalazite na stranama Kombi prevoz Beograd → Kranj i Minibus prevoz Novi Sad – Kranj.